Historia trzecia · Epitafium
Kogo upamiętnia
kamienna płyta?
Epitafium pastora Laurentiusa Klimpke i ukryta historia jego rodzinyPłyta upamiętnia ewangelickiego pastora Laurentiusa Klimpke z Jawora, zmarłego 2 stycznia 1617 roku. Epitafium wystawiły mu żona i dzieci. Napis zachował także pamięć o jego matce, Jadwidze, pochowanej w tym samym miejscu.
Kamień, który łatwo minąć
Jedna płyta, historia całej rodziny
Przy wejściu do kościoła św. Jadwigi Śląskiej znajduje się ciemna, wąska płyta zapisana gęstym niemieckim tekstem. Litery są starte, część znaków niemal zlewa się z powierzchnią kamienia. Dopiero boczne światło odsłania kolejne słowa.
To nie jest anonimowy nagrobek. Inskrypcja podaje imię zmarłego, miejsca jego posługi, dokładny wiek, a nawet informację, kto ufundował pamiątkową płytę. W kilku wierszach łączy los pastora, jego matki, żony i dzieci.
Pomocne źródło
Odczyt Irene Flemming
Inskrypcję przytoczyła Irene Flemming w książce Fischbach im Riesengebirge. Ein Erinnerungsbuch, w rozdziale poświęconym kościołom w dawnym Fischbach. Autorka zaznaczyła, że tekst udało się odczytać „z trudem”.
Jej zapis jest dziś bardzo cenny, ponieważ pomaga rozpoznać litery, które na kamieniu stały się słabo widoczne. Nie zwalnia jednak z ostrożności. Odczyt z książki został porównany ze wszystkimi dziewięcioma fotografiami płyty, wykonanymi w różnym świetle.
„Ciemna, wąska płyta nagrobna przy drzwiach kościoła została wystawiona pastorowi Laurentiusowi Klimpke. Z trudem można na niej odczytać…”
Treść inskrypcji
Co zapisano na kamieniu?
Poniżej podajemy przekład sensu zachowanego napisu. Pisownia nazw miejscowych została uzupełniona ich dzisiejszymi polskimi odpowiednikami.
Roku Pańskiego 1617, dnia 2 stycznia, zasnął błogosławioną śmiercią w Bogu czcigodny i uczony pan Laurentius Klimpke z Jawora.
W Zielonej Górze pełnił służbę kapelana niemal przez 23 lata, a tutaj, w Karpnikach, sprawował urząd pastora prawie 13 lat, głosząc zdrową i czystą naukę oraz dając przykład chrześcijańskiego życia.
Według odczytu przytoczonego przez Irene Flemming został pochowany 1 lutego 1617 roku, obok swojej ukochanej matki Jadwigi, wdowy po Jacobie Klimpke z Jawora. Zmarła ona tutaj 13 marca 1613 roku, mając 86 lat.
Laurentius Klimpke przeżył 61 lat, 20 tygodni i 5 dni. Niech Bóg okaże im łaskę. Tę inskrypcję nagrobną kazały mu wystawić jego wdowa i dzieci.
Człowiek zapisany w kamieniu
Kim był Laurentius Klimpke?
Pochodził z Jauer, czyli dzisiejszego Jawora. Najpierw przez niemal 23 lata był kapelanem w Grünberg — dzisiejszej Zielonej Górze. Później objął urząd pastora w Fischbach, czyli w Karpnikach, i pełnił go prawie 13 lat.
Napis nie ogranicza się do wyliczenia dat. Podkreśla, że pastor służył „zdrową i czystą nauką” oraz „chrześcijańskim życiem”. To dawna formuła pochwalna: miała świadczyć zarówno o prawowierności jego nauczania, jak i o osobistym przykładzie.
Rodzina Klimpke
Trzy pokolenia w jednej inskrypcji
Jacob Klimpke
Ojciec Laurentiusa, związany z Jaworem. Na płycie pojawia się pośrednio — Jadwigę nazwano pozostawioną po nim wdową.
Jadwiga
Ukochana matka pastora. Zmarła w Karpnikach 13 marca 1613 roku w wieku 86 lat i została pochowana w tym miejscu.
Żona i dzieci
To oni polecili wykonać inskrypcję. Ich imion kamień nie podaje, ale wyraźnie zachowuje pamięć o ich geście.
Płyta opowiada więc nie tylko o urzędzie pastora. Jest także świadectwem więzi rodzinnej i troski o pamięć po zmarłych.
Data wymagająca ostrożności
Śmierć 2 stycznia, pochówek 1 lutego?
Tak wynika z transkrypcji opublikowanej przez Irene Flemming. Miesięczny odstęp jest nietypowy, dlatego tej daty nie należy bezkrytycznie traktować jako ostatecznie rozstrzygniętej.
Na obecnych fotografiach odpowiedni fragment jest mocno zatarty. Bez starszej dokumentacji, wyraźniejszego odczytu kamienia albo zapisu w księgach kościelnych nie da się uczciwie ustalić, czy w książce prawidłowo odczytano dzień pochówku.
Ślad dawnej historii kościoła
Dlaczego epitafium pastora jest w kościele katolickim?
W czasach Laurentiusa Klimpke świątynia służyła wspólnocie ewangelickiej. Był to ten sam dawny kościół parafialny, choć później zmieniał wygląd i wyposażenie. Obecność epitafium protestanckiego duchownego jest więc bezpośrednio związana z historią tego miejsca.
Dopiero po wojnie trzydziestoletniej kościół został odebrany protestantom i 16 lutego 1654 roku przekazany katolikom. Kamienna płyta pozostała jako świadectwo wcześniejszego rozdziału historii świątyni i całych Karpnik.
Stan wiedzy
Co wiemy, a co wymaga dalszego sprawdzenia?
Potwierdzone
- Płyta upamiętnia Laurentiusa Klimpke z Jawora.
- Zmarł 2 stycznia 1617 roku.
- Był kapelanem w Zielonej Górze i pastorem w Karpnikach.
- Epitafium ufundowały jego żona i dzieci.
Zapisane o rodzinie
- Matka pastora miała na imię Jadwiga.
- Była wdową po Jacobie Klimpke z Jawora.
- Zmarła 13 marca 1613 roku w wieku 86 lat.
- Pastor został pochowany obok niej.
Wymaga ostrożności
- Odczyt napisu jest miejscami trudny.
- Data pochówku 1 lutego 1617 roku pochodzi z transkrypcji Flemming.
- Końcowy skrót „G. G.” najpewniej oznacza prośbę o Bożą łaskę.
- Nie znamy imion żony i dzieci fundujących płytę.
Dokumentacja fotograficzna
Jedna inskrypcja w różnym świetle
Fragmenty zdjęć częściowo się nakładają. Zestawione razem pozwalają porównywać kształt liter bez powtarzania treści. Kliknij fotografię, aby otworzyć ją w większym rozmiarze.
Fot. ks. Ireneusz Kościk, archiwum parafialne. Wykorzystanie za zgodą autora.
Zakończenie
Kamień ocalił imię i więź
Najważniejszą tajemnicą tej płyty nie jest ukryty symbol, lecz historia, którą prawie odebrał jej czas. Z zatartych liter wyłania się pastor służący przez dziesięciolecia, jego sędziwa matka oraz żona i dzieci, które zadbały o pamięć.
Epitafium Laurentiusa Klimpke przypomina także, że dzieje karpnickiego kościoła są starsze i bardziej złożone niż jego obecne wyposażenie. Jedna kamienna płyta łączy historię katolickiej dziś świątyni z czasem, gdy modliła się w niej wspólnota ewangelicka.
Źródła i sposób opracowaniaRozwiń
- Irene Flemming, Fischbach im Riesengebirge. Ein Erinnerungsbuch, rozdział „Die Kirchen”, s. 106–117, zwłaszcza s. 116–117.
- Inskrypcja na kamiennym epitafium Laurentiusa Klimpke przy kościele św. Jadwigi Śląskiej w Karpnikach.
- Dokumentacja fotograficzna epitafium: dziewięć ujęć całości i fragmentów wykonanych w różnym oświetleniu, fot. ks. Ireneusz Kościk, archiwum parafialne.
- Transkrypcja i przekład porównawczy przygotowane na podstawie napisu, fotografii oraz odczytu opublikowanego przez Irene Flemming.
Stan opracowania: 22 sierpnia 2026 r. W miejscach słabo czytelnych pierwszeństwo ma ostrożny odczyt porównawczy; nietypowa data pochówku wymaga dalszej weryfikacji.